|
|
 |
Aşk şarkıları söylemeyi bıraktığımız gün her
şeyimizi yitirdik biz. İşte o yüzden hep aşk
şarkıları söylüyorum. |
☰
|
|
|
DERS 2:
İSPANYOLCA
OKUNUŞ BİLGİLERİ |
|
İspanyolca (genel olarak) yazıldığı gibi okunan bir
dildir. Yani cümleler ve cümleleri oluşturan kelimeler
(bazı istisnalar ve okunuş kuralları olmakla birlikte)
yazı dilinde yazıldığı gibi okunup telaffuz edilirler.
Bu yüzden de belli başlı bazı okunuş bilgilerini ya da
kuralları öğrendikten sonra İspanyolca bir kelimenin
nasıl telaffuz edileceğini bilmek / tahmin etmek çok zor
değil. İşte bu dersimizde de İspanyolcada bulunan
harflerin kelimeler içinde nasıl okunduğunu (ve bu
bilgiyle o kelimenin nasıl telaffuz edilebileceğini)
öğrenip, genel olarak okunuş kurallarına değineceğiz.
Ancak yine de İspanyolcadaki harflerin kelime içinde
okunuşlarına dair (aşağıda göreceğimiz) bazı kurallar
olsa da, bu kuralların istisnaları olabileceğinden (ve
kulak alışkanlığı kazanmak adına) her kelimeyi ayrı ayrı
ezberlemek, bunun için de bol bol dinleme çalışmaları
yapmak gerekmektedir. Günümüzde internette bolca bulunan
ve kelimelerin telaffuzlarını da dinlemenize olanak
sağlayan sesli sözlükler bu konuda çok işinize
yarayacağı gibi, bol bol kısa İspanyolca filmler izlemek
ya da çocuk şarkıları dinlemek de kelimelere olan kulak
aşinalığınızı arttıracak ve size kelimelerin /
cümlelerin / sözcük kalıplarının doğru okunuşlarını
öğretecektir.
Şimdi isterseniz gelin, İspanyolca harflerin okunuş
bilgilerine kısaca bir göz atalım: |
|
A, a / E, e / I, i / O, o / U, u |
|
İspanyolcada 5 tane sesli harf olup, bunlar
genelde Türkçede olduğu gibi (ancak biraz daha
açık şekilde) telaffuz edilir. (Bu sesli harfler
-daha sonraki derslerimizde göreceğimiz üzere-
üzerine vurgu [tilde] işareti aldığında o sesli
harfin bulunduğu hece daha vurgulu söylenir.)
Ayrıca "i" harfi büyük yazıldığında "I" olarak
yazılır. İspanyolcada büyük "i" harfi olmadığı
gibi küçük "ı" harfi de yoktur. |
|
abuelo
(büyükbaba): / abuelo
/
escuela
(okul): / eskuela
/
idioma
(dil): / idioma
/
oso
(ayı): / oso
/
uniforme
(üniforma): / uniforme
/ |
|
|
Evet, buraya kadar sesli harflerin okunuşlarını ve
telaffuz kurallarını gördük. Şimdi de sessiz harflere
bakalım: |
|
D, d / F, f /
K, k / L, l / M, m /
N, n
/ P, p / R, r / S, s / T, t |
|
Bu harfler genel olarak Türkçede okunduğu gibi
okunur. Ancak istisnai bazı durumlarda
okunuşlarının değişmesi ihtimali olduğundan
(örneğin "t" harfi genel anlamda, "d" harfi
de özellikle kelime sonunda
daha yumuşak okunabilir ki; bunları
biraz aşağıda göreceğiz) bu harflerin
geçtiği kelimeleri de mutlaka dinleyerek ve
doğru okunuşunu öğrenerek okumak gerekir. |
|
dedo
(parmak): / dedo
/
fruta
(meyve): / fruta
/
kilómetro
(kilometre): / kilometro
/
limón
(limon): / limon
/
mesa
(masa): / mesa
/
nuevo
(yeni): / nuevo
/
perro
(köpek): / perro
/
regla
(cetvel): / regla
/
sol
(güneş): / sol
/
toro
(boğa): / toro
/
|
|
B, b |
|
Bu harf genellikle Türkçedeki "b" harfine benzer
şekilde okunur, ancak sesli harfler arasında yer
alıyorsa dudaklar tam kapanmadan telaffuz edilir
ve "v" harfine benzer bir ses çıkartılır: |
|
bomba
(bomba): / bomba
/
bandera
(bayrak): / bandera
/
abuela
(büyükanne): / abuela
/
trabajo
(iş): / trabajo
/
|
|
C, c |
|
Bu harf önünde "e, i" harflerinden biri varsa
(peltek) "s" olarak telaffuz edilir: |
|
cine
(sinema): / sine
/
ciudad
(şehir): / siudad
/
licencia
(ehliyet): / lisensia
/
|
|
Eğer önünde "a, o, u" harflerinden biri ya da
("h" harfi dışında) bir sessiz harf varsa "k" olarak telaffuz
edilir: |
|
color
(renk): / kolor
/
cama
(yatak): / kama
/
cuento
(hikâye): / kuento
/
clásico
(klasik): / klasiko
/
cristal
(kristal): / kristal
/
|
|
D, d |
|
Bu harf genellikle Türkçedeki "d" harfine benzer
şekilde okunur, ancak dili damağa değdirmeden
dişlere değdirilerek çıkarılır. Ayrıca sesli
harfler arasında yer alıyorsa dil dişlere
değdirilmeden daha aşağıdayken telaffuz edilir.
Yani genel olarak Türkçedeki "d" harfinden biraz
daha yumuşak bir şekilde okunur. |
|
dedo
(parmak): / dedo
/
pared
(duvar): / pared
/
dentista
(diş hekimi): / dentista
/
|
|
G, g |
|
Bu harf önünde "e, i" harflerinden biri varsa
gırtlaktan gelen hafif hırıltılı bir "h"
sesiyle
telaffuz edilir: |
|
general
(genel): / heneral
/
girasol
(ayçiçeği): /
hirasol
/
|
|
Eğer önünde "a, o, u" harflerinden biri ya da
bir sessiz harf varsa normal "g" olarak telaffuz
edilir: |
|
gato
(kedi): / gato
/
gusto
(zevk): / gusto
/
gordo
(yağ): / gordo
/
grande
(büyük): / grande
/
|
|
Eğer bu harfin önünde "ue" ya da "ui" harleri
birlikte bulunursa bu sesli harflerdeki (kalın
sesli olan) "u" harfi okunmaz: |
|
guisante
(bezelye): / gisante
/
guerra
(savaş): / gerra
/ |
|
Eğer bu harfin önünde "ue" ya da "ui" harleri
birlikte bulunduğu zaman da ("ge" ya da "gi"
değil de) "gu" sesinin çıkarılması isteniyorsa o
zaman bu harfin önüne "ü" harfi konur. Aşağıdaki
örneğe dikkatli bakarsak "penguen" anlamına
gelen "pingüino"
kelimesinin "üi" harfleriyle yazıldığını
görürüz. Eğer burada "ü" harfini kullanmasaydık
o zaman "pinguino"
olarak yazılacaktı ve ("ui" harfleri "g"
harfinden sonra geldiğinde "u" harfi
okunmayacağından) bu kelimeyi "pingino"
olarak okumak zorunda kalacaktık. |
|
pingüino
(penguen): / pinguino
/
|
|
H, h |
|
Bu harf hemen hemen hiçbir zaman telaffuz
edilmez: |
|
hola
(merhaba): / ola
/
ahora
(şimdi): / aora
/
|
|
J, j |
|
Bu harf her zaman genizden gelen hafif hırıltılı
bir "h" sesiyle
telaffuz edilir: |
|
juego
(oyun): / huego
/
rojo
(kırmızı): / roho
/
|
|
Ñ, ñ |
|
Bu harf "ny" olarak telaffuz edilir: |
|
mañana
(yarın): / manyana
/
año
(yıl): / anyo
/
|
|
Q, q |
|
Bu harf Türkçedeki "k" harfi gibi okunur; ancak
bu harfin önünde "ue" ya da "ui" harleri
birlikte bulunursa bu sesli harflerdeki (kalın
sesli olan) "u" harfi okunmaz: |
|
queso
(peynir): / keso
/
quince (on
beş): / kinse
/
|
|
R, r |
|
Bu harf Türkçedeki "r" harfi gibi okunur; ancak
daha kuvvetli telaffuz edilir: |
|
rojo
(kırmızı): / rojo
/
perro
(köpek): / perro
/ |
|
T, t |
|
Bu harf genellikle Türkçedeki "t" harfine benzer
şekilde okunur, ancak (yukarıda "d" harfinde
açıkladığım gibi) dili damağa değdirmeden
dişlere değdirilerek çıkarılır. Ayrıca sesli
harfler arasında yer alıyorsa dil dişlere
değdirilmeden daha aşağıdayken telaffuz edilir.
Yani genel olarak Türkçedeki "t" harfinden biraz
daha yumuşak bir şekilde okunur. |
|
tomar
(almak): / tomar
/
meta
(hedef): / meta
/ |
|
V, v |
|
Bu harf kelime başlarıyla, "m" ve "n"
harflerinden sonra "b" olarak telaffuz edilir;
diğer durumlarda (dudaklar tam kapanmadan
telaffuz edilecek şekilde ve yumuşak bir
biçimde) "v" olarak okunur: |
|
vaca (inek):
/ baka
/
envacado
(kızgın): / enbakado
/
huevo
(yumurta): / uevo
/
calvario
(felaket): / kalvario
/
|
|
W, w |
|
Türkçede bulunmayan bu harf aslında İspanyolcada
da bulunmaz, ancak yabancı kökenli birkaç
sözcükte ağzı yuvarlatarak söylenir ve "u" sesi
çıkaracakken "v" sesi çıkarıyormuş gibi okunur.
Kelime başına yer alıyorsa sanki başında gizli
bir "h" sesi varmış gibi telaffuz edilir. Bu
harfin önünde "r" harfi varsa "w" harfi okunmaz
ya da başında gizli bir "h" sesi varmış da nefes
veriyormuş gibi okunur. |
|
whisky
(viski): / h(u)viski
/
waterpolo
(sutopu): / h(u)vatırpolo
/ |
|
X, x |
|
Türkçede bulunmayan bu harf Türkçedeki "ks"
ya da "gs" harflerinin birleşimi gibi okunur.
Ancak kelime başında yer alıyorsa "s" olarak
okunur: |
|
examen
(sınav): / eksamen
/
xilofón
(ksilofon): / silofon
/
|
|
Y, y |
|
Bu harf tek başına kullanıldığında "ve" bağlacı
anlamına gelir ve "i" olarak okunur; ancak diğer
durumlarda Türkçedeki "y" harfi gibi telaffuz
edilir: |
|
y
(ve): / i
/
yerno
(damat): / yerno
/
mayor
(büyük): / mayor
/ |
|
Z, z |
|
Bu harf genel olarak Türkçedeki "z" harfine
benzer ancak biraz daha yumuşak ve "s" harfine
yakın okunur. Özellikle "a, o, u" sesli
harflerinden önce ve kelime sonlarında
(İngilizcede bulunan) peltek "s" sesiyle
telaffuz edilir: |
|
zapato
(ayakkabı): / sabato
/
zona
(bölge): / sona
/
lápiz
(kurşun kalem): / lapis
/ |
|
|
Evet, buraya kadar da sessiz harflerin okunuşlarını ve
telaffuz kurallarını gördük.
İspanyolcada bir de çift sessiz harfler
vardır. Bunlar iki harfin yan yana gelerek farklı bir
ses vermesini ifade eder. Şimdi bunlara bir göz atalım: |
|
CH, ch |
|
Bu iki harf yan yana geldiğinde "ç" sesini
verir: |
|
chacal
(çakal): / çakal
/
chico
(oğlan çocuğu): /
çiko
/
coche
(araba): / koçe
/
|
|
LL, ll |
|
Bu iki harf yan yana geldiğinde (bölgelere göre
değişmesine ve örneğin Güney Amerika'da "j"
şeklinde okunmasına rağmen) genel olarak
İspanyolcada "y" sesini verir: |
|
llaga
(yara): / yaga
/
calle
(cadde): / kaye
/
|
|
RR, rr |
|
İki sessiz harfin yan yana gelerek farklı bir
ses oluşturmasından ziyade "Rr" harfleri aslında
bir okunuş biçimini belirtmek için kullanılır.
Bu iki harf özellikle sert sessiz harflerden
önce gelen "r" harfinin oldukça sert ve kuvvetli
bir şekilde okunacağını belirtir: |
|
puerta
(kapı): / puerrta
/
corto
(kısa): / korrto
/
|
|
|
Evet, benim bu konuda söyleyeceklerim ve vereceğim
bilgiler şimdilik bu kadar.
Yukarıda da belirttiğim gibi, bu kurallar genel olmakla
birlikte istisnaları da bulunmakta. Ayrıca her ne kadar
yazıyla anlatsak ve okunuşlarını vermeye çalışsak da,
yazıyla verilen okunuşlar hiçbir zaman o kelimeyi
dinlediğiniz zamanki öğrenim kalitenizin önüne
geçemeyeceğinden ve kelime okunuşunu tam olarak
karşılamayacağından; her kelimeyi öğrenir ve ezberlerken
mutlaka bol bol dinleme alıştırması yapmanızda fayda
olduğunu düşünüyorum.
Umarım buraya kadar vermeye / aktarmaya çalıştığım
bilgiler faydalı olur ve yol gösterir.
Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere... |
|
(19 Ekim 2022) |
|
gitarisyen |
|
(M. Feridun Gülsan) |
|
